Πέτρος Μπερερής «Οι καλλιεργημένοι άνθρωποι»

O Άντον Τσέχωφ, ένα γράμμα στον νεαρό αδελφό του ζωγράφο Νικολάι,(1896)

έγραφε:

«Οι καλλιεργημένοι άνθρωποι σέβονται την ανθρώπινη ατομικότητα και γι΄ αυτό είναι πάντοτε συγκαταβατικοί, γελαστοί, ευγενικοί, υποχρεωτικοί. Δεν χαλούν τον κόσμο για το σφυρί ή για τη γομολάστιχα που χάθηκαν....Δεν αγανακτούν για τους θορύβους ή το κρύο...Δέχονται με καλοσύνη και τα χωρατά και την παρουσία ξένων ανθρώπων στο σπιτικό τους. Δεν συμπονούν μονάχα τους κατώτερους, τους αδύναμους και τις γάτες. Πονάει η ψυχή τους και για κείνο που δε φαίνεται με γυμνό μάτι...Είναι ντόμπροι και φοβούνται το ψέμα και τη φωτιά. Δε λένε ψέματα ακόμα και για τιποτένια πράματα. Το ψέμα προσβάλλει εκείνους που το ακούνε και ταπεινώνει στα μάτια τους εκείνους που το λένε. Δεν παίρνουν ποτέ πόζα, στο δρόμο είναι όπως και στο σπίτι τους, δε ρίχνουν στάχτη στα μάτια του κατώτερού τους...Δεν είναι φλύαροι και δεν αναγκάζουν τον άλλο να ακούει τις εκμυστηρεύσεις τους όταν δεν τους ρωτάει. Δεν ταπεινώνονται για να κεντήσουν τη συμπόνια του διπλανού. Δεν παίζουν με τις ευαίσθητες χορδές της ψυχής των άλλων για να κερδίζουν σαν αντάλλαγμα αναστεναγμούς και χάδια. Δε λένε, «εμένα κανείς δε με καταλαβαίνει», ούτε «πουλήθηκα για πέντε δεκάρες», γιατί αυτά δείχνουν πως αποζητάει τις φτηνές εντυπώσεις. Είναι πρόστυχα τερτίπια, ξεθωριασμένα, ψεύτικα..

Δεν είναι ματαιόδοξοι. Δεν τους απασχολούν τέτοια ψεύτικα διαμάντια όπως οι γνωριμίες με εξοχότητες Όταν κάνουν δουλειά που δεν αξίζει ένα καπίκι, δε γυρίζουν με χαρτοφύλακα των εκατό ρουβλίων και δεν καμαρώνουν πως τάχα τους άφησαν να μπουν εκεί που δεν επιτρέπουν τους άλλους. Κι ο Ρώσος ποιητής Κριλώφ ακόμα λέει, πως το άδειο βαρέλι ακούγεται πιο πολύ από το γεμάτο. Αν έχουν ταλέντο, το σέβονται.

Θυσιάζουν γι΄ αυτό την ησυχία τους, τις γυναίκες, το κρασί, την κοσμική ματαιότητα. Είναι περήφανοι για την αξία τους και έχουν συνείδηση της αποστολής τους. Αηδιάζουν από την ασχήμια και καλλιεργούν μέσα τους την ομορφιά. Δεν μπορούν να κοιμηθούν με τα ρούχα, δε μπορούν να βλέπουν στον τοίχο κοριούς, να πατούν φτυσιές... Δαμάζουν όσο μπορούν και εξευγενίζουν το ερωτικό ένστικτο.

Δεν κατεβάζουν βότκα όπου βρεθούν... Πίνουν μονάχα όταν είναι ελεύθεροι και τους δίνεται ευκαιρία... Γιατί τους χρειάζεται γερό μυαλό σε γερό κορμί.

Τέτοιοι είναι οι καλλιεργημένοι άνθρωποι. Για να μορφωθεί κανείς και να μη στέκει χαμηλότερα από τους ανθρώπους που κινούνται στο περιβάλλον του, δε φτάνει να διαβάσει Ντίκενς ή να έχει αποστηθίσει τον μονόλογο του Φάουστ...

Εδώ, χρειάζεται αδιάκοπη δουλειά, μέρα νύχτα, ακατάπαυστο διάβασμα, μελέτη, θέληση... Εδώ, είναι πολύτιμη κάθε ώρα».

 

για την αντιγραφή, Πέτρος Μπερερής

Ε. Τ. Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Τ. Διευθυντής Σπουδών στο Υπουργείο Παιδείας