Σύμφωνα με τις έως τώρα εκτιμήσεις, η παγκόσμια οικονομική συρρίκνωση λόγω κορωνοϊού θα είναι συγκρίσιμη, αν δεν την ξεπεράσει, με τη Μεγάλη Υφεση του ’30 και σίγουρα μεγαλύτερη από την κρίση του 2008. Ανάλογες θα είναι οι συνέπειες και στη χώρα μας.

Γράφει ο Σπήλιος Λιβανός, Κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος Ν.Δ., βουλευτής Αιτωλοακαρνανίας

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και η κυβέρνηση κινήθηκαν ταχύτατα με πρώτιστη προτεραιότητα την προστασία της δημόσιας υγείας. Ο πρωθυπουργός προτίμησε την υγεία και την ασφάλεια των πολιτών από την ευημερία των αριθμών, χτίζοντας μια νέα σχέση εμπιστοσύνης μαζί τους.

ADVERTISING

Με ειλικρίνεια και αυτοσυγκράτηση διαμόρφωσε ένα πακέτο μέτρων ύψους 6,8 δισ. ευρώ, περίπου 3,5% του ΑΕΠ, για τη στήριξη της οικονομίας, που βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα πρωτόγνωρο lockdown. Την ερχόμενη εβδομάδα θα αναπτύξει τον σχεδιασμό του για την ολική ανασύνταξή της. Η αξιοπιστία του τού επιτρέπει να συνάψει ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο με τον ελληνικό λαό. Να αναδείξει τον σύγχρονο σχέδιο αναγέννησης της οικονομίας μέσα από ένα νέο δημιουργικό παραγωγικό μοντέλο με επίκεντρο την ισότητα πρόσβασης στην επιτυχία και την πάσης φύσεως ασφάλεια των πολιτών.

Το μέχρι σήμερα πρότυπο ανάπτυξης στη χώρα μας στηρίχθηκε στην άκρατη κατανάλωση και στον δανεισμό, χωρίς εγχώρια παραγωγή, εξαγωγές, δημιουργία νέου πλούτου. Βασίστηκε κατά κύριο λόγο στον τουρισμό, στη ναυτιλία και σε συγγενείς υπηρεσίες, όπως η εστίαση, κλάδους που πλήττονται έντονα από την κρίση, καθιστώντας την οικονομία μας περισσότερο εκτεθειμένη στην ύφεση.

Οι παθογένειες αυτές, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η νόσος COVID-19 αναδιατάσσει τις οικονομικές δραστηριότητες, ανοίγουν τη συζήτηση για την αλλαγή υποδείγματος. Μια διαδικασία δύσκολη, που απαιτεί την υιοθέτηση ενός στρατηγικού μεταρρυθμιστικού οράματος για την ανατροπή των παγιωμένων δομών. Τι χαρακτηριστικά, όμως, θα πρέπει να έχει αυτό το νέο παραγωγικό μοντέλο;

1. Oι νέες συνθήκες καθιστούν αναγκαία την αναδιάρθρωση του τουρισμού. Η Ελλάδα, λόγω της γεωγραφικής της θέσης και της πολιτισμικής της κληρονομιάς, θα συνεχίσει να αποτελεί κορυφαίο τουριστικό προορισμό. Ωστόσο, απαιτούνται περισσότερα έργα υποδομής, αυτοτέλεια, καλύτερος συντονισμός των αρμόδιων φορέων, αποτελεσματικότερη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και ποιοτική αναβάθμιση του τουριστικού μοντέλου μας με αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και του αστείρευτου θεματικού μας πλούτου με στόχο την επέκταση της τουριστικής περιόδου σε όλη τη διάρκεια του έτους.
2. Η υπέρμετρη εξάρτηση της οικονομίας μας από έναν κλάδο είναι πολύ επικίνδυνη. Πρέπει να στρέψουμε την οικονομία μας και σε τομείς όπου διαθέτουμε συγκριτικά φυσικά πλεονεκτήματα. Να ξανασχεδιάσουμε και να στηρίξουμε παραδοσιακούς κλάδους που εγκαταλείψαμε στο έλεος της… αγοράς, όπως τη βιομηχανική και βιοτεχνική παραγωγή. Να στραφούμε στους τομείς έντασης γνώσης και τεχνολογίας, όπου διαθέτουμε εξαιρετικό ανθρώπινο δυναμικό, όπως η παραγωγή λογισμικού για απομακρυσμένη εργασία, οι ψηφιακές υπηρεσίες, η βιογενετική, η τεχνητή νοημοσύνη, οι διαδικτυακές πολιτισμικές και ψυχαγωγικές υπηρεσίες.
3. Η κρίση οδηγεί και σε επαναπροσδιορισμό του ρόλου του κράτους. Ηρθε η ώρα της ωρίμανσης και της εγκατάλειψης των ιδεοληψιών. Το σύγχρονο κράτος οφείλει να παρέχει ασφάλεια, περίθαλψη, πρόνοια και δικαιοσύνη. Πρέπει να παρεμβαίνει σε ρόλο διαιτητή, αφήνοντας την επιχειρηματικότητα στους «υγιείς» ιδιώτες. Η Ελλάδα πέρασε έως τώρα με επιτυχία το τεστ της αποτελεσματικής διακυβέρνησης. Με το e-government, εισήγαγε σε χρόνο μηδέν το κράτος στην εποχή της ψηφιοποίησης, καταφέρνοντας καίριο χτύπημα στη γραφειοκρατία. Απέδειξε ότι, με θέληση και τους σωστούς ανθρώπους στις σωστές θέσεις, μπορεί να εκσυγχρονιστεί. Τώρα, το κράτος πρέπει να συνεχίσει την αυτο-μεταρρύθμισή του. Κομβικό ρόλο θα διαδραματίσει η αλλαγή κρίσιμων νομοθετημάτων, όπως ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας και ο Πτωχευτικός Κώδικας, και συνολικά η επιτάχυνση της δικαιοσύνης.
4. Επιπρόσθετα, το κράτος θα πρέπει να επανεξετάσει τη φορολογική του πολιτική. Δεν πρέπει να επιβαρυνθούν με επιπλέον φορολογία η μισθωτή εργασία και τα επιχειρηματικά κέρδη. Ιδεατό θα ήταν να μειωθεί στο 50% η προκαταβολή του φόρου. Οι φόροι υπεραξίας στα κέρδη και τις πωλήσεις εταιρειών θα πρέπει να μειωθούν, προκειμένου να προσελκύσουμε νέες επιχειρήσεις από το εξωτερικό και να στηρίξουμε τις εvαπομείνασες «ηρωικές» ελληνικές επιχειρήσεις. Να δοθούν επιπλέον κίνητρα, όπως η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, η μείωση του κόστους της ενέργειας, ώστε να μην εξοντωθούν, οι δυνάμεις εκείνες που μπορούν να οδηγήσουν στην επιστροφή της οικονομικής ανάπτυξης.
5. Η νόσος COVID-19 θέτει υπό ριζική αναθεώρηση και το μοντέλο βιώσιμης αστικής ανάπτυξης. Το μεταδικτατορικό υπόδειγμα μιας υπερ-μητρόπολης που συγκεντρώνει τον μισό πληθυσμό της χώρας ξεπέρασε τα όρια του. Η ελληνική περιφέρεια αποκτά νέα προοπτική και απαιτούνται εργαλεία και κίνητρα, όπως ένα σύγχρονο και λειτουργικό χωροταξικό, για την επίτευξη ισόρροπης και αειφόρου ανάπτυξης. Η έννοια του δημόσιου χώρου θα επαναπροσδιοριστεί.
6. Στο πλαίσιο αυτό, σημαντικό ρόλο αποκτά η αναδιάρθρωση του πρωτογενούς τομέα, με έμφαση στη βέλτιστη αξιοποίηση της νέας ΚΑΠ και στην αξιοποίηση της τεχνολογίας και της καινοτομίας. Χρειάζεται επένδυση στις υποδομές γεωργικής και κτηνοτροφικής παραγωγής, όπως τα εγγειοβελτιωτικά συστήματα, και εκπόνηση μελετών για την ανάπτυξη εθνικών πολιτικών, π.χ. για τη χρήση των εθνικών υδάτινων πόρων. Επίσης, αναγκαίος καθίσταται ο στρατηγικός σχεδιασμός της μεταποίησης και εξαγωγής των ελληνικών προϊόντων, όπως και και η προστασία τους από παράνομες εισαγωγές και ελληνοποιήσεις.
7. Πρωτεύων στόχος πρέπει να καταστεί η ανάπτυξη της τεχνολογίας αιχμής των εθνικών αμυντικών μας συστημάτων, στα πρότυπα του ισραηλινού μοντέλου, που θα θωρακίζουν την εθνική άμυνα, ενισχύοντας ταυτόχρονα τον αντίστοιχο κλάδο της αγοράς και -γιατί όχι- την εξαγωγική του δυνατότητα.
8. Απαραίτητη είναι η ουσιαστική επένδυση στην έρευνα και στην καινοτομία με αύξηση δημόσιων και ιδιωτικών πόρων για την παιδεία μας. Εξίσου σημαντική είναι η διευκόλυνση της συνεργασίας και αλληλεπίδρασης πανεπιστημίου, εργασίας και παραγωγικής επιχειρηματικότητας.

Η πανδημία αναπόφευκτα θα επιφέρει ριζικές μεταβολές στη δομή της οικονομίας. Οι απώλειες θα ελαχιστοποιηθούν και η ανάπτυξη θα είναι ταχύτερη όσο πιο γρήγορα γίνει η προσαρμογή του παραγωγικού μας μοντέλου στον οικονομικό μετασχηματισμό της νέας εποχής. Μια προσαρμογή που προϋποθέτει την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των δυνατοτήτων που παρέχουν οι νέες τεχνολογίες, το επιστημονικό προσωπικό και η γεωπολιτική θέση της χώρας μας.