Αύγουστος! Της Παναγιάς ο μήνας! Κυρίαρχη η θέση της Θεοτόκου στη ζωή της Εκκλησίας μας το μήνα αυτόν. Κυρίαρχη η θέση της στους Παρακλητικούς του Δεκαπενταύγουστου, όπου δεσπόζει η άγια Κοίμησή

Της! Κυρίαρχη η θέση Της στις παρακλήσεις των πιστών προς Αυτήν, για να εντείνει τη μεσιτεία Της προς τον Υιό και Θεό Της! Κι Αυτή απαντά στις ικεσίες όλων μας και μας περιφρουρεί στους πειρασμούς και στους κινδύνους, και μας προστατεύει, και μας ασφαλίζει, μας γαληνεύει, και, γίνεται για εμάς τείχος οχυρό και απροσμάχητα δυνατό! Και πρεσβεύει προς ίαση ψυχών και σωμάτων, και θεραπεύει, και μαλακώνει τον πόνο και μας σώζει από την αμαρτία και το θάνατο.

Ο Αύγουστος είναι ο αγαπημένος μήνας του καλοκαιριού, που μαζί με την ξεχωριστή μορφή της Παναγιάς μας είναι, που, κατέχει θέση ιδιαίτερη στην καρδιά μας! Και της Παναγιάς η Κοίμηση στις 15 του μήνα είναι από τις μεγαλύτερες Θεομητορικές μας γιορτές. Μια γιορτή, που μοιάζει με Πάσχα, το Πάσχα του καλοκαιριού, ύστερα από τη δεκαπενθήμερη νηστεία της! Και τα προσκυνήματα της Θεοτόκου, μεγάλα και μικρά, είναι πολλά σε όλη την Ελλάδα. Δεν υπάρχει τόπος σε νησιά, σε βουνά ή σε κάμπους δίχως μια Παναγιά του Δεκαπενταύγουστου. Και είναι ιδιαίτερα αγαπημένη για τον κάθε τόπο και δική του η κάθε Παναγιά! Κι εμείς προσφέροντας τις ευχαριστίες μας για τις ευεργεσίες Της, Την υμνούμε! Κι είναι πράγματι άξιον και πρέπον να Την υμνούμε, που γέννησε τον Υιό και Λόγο του Θεού. Να υμνούμε Αυτή, την άμωμον και άμεμπτον, Αυτή, που για τις αρετές Της αξιώθηκε να ονομαστεί Κεχαριτωμένη, δηλ. γεμάτη χάριτες.

Και στη γιορτή Της, του Δεκαπενταυγούστου, κι η φύση πανηγυρίζει και της χαρίζει απλόχερα την ομορφιά της!

Αλήθεια, έχεις πάει ποτέ στον Αη-Σώστη ή στο Βασιλάδι, εκεί, στο βάθος του πέλαγου, ανάμεσα Ιόνιου και Πατραϊκού; Έχεις θαυμάσει εκεί τα ολόλευκα κρίνα, τα λουλούδια της ακρογιαλιάς; Φύονται εκεί με τον πελαγίσιο αέρα και της θάλασσας τις δροσοστάλες, και ευδοκιμούν. Κι είναι θαύματα της φύσης, αυτά τα αγριολούλουδα της άμμου. Έχεις ακούσει τα μυστικά τους; Τα’ χεις αγγίξει με τα χέρια σου, τα΄ χεις χαϊδέψει; Έχεις ρουφήξει τη μεθυστική τους μυρωδιά;

Και ποια είναι αυτά; Είναι τα «Κρινάκια της Παναγιάς», που ανθίζουν αυτές τις αυγουστιάτικες μέρες, που γιορτάζει.

Επιστημονικά τα φυτά αυτά έχουν την ονομασία «Παγκράτια τα παράλια», ή «Θαλάσσιοι Ασφόδελοι» ή «Θαλασσόκρινοι» και ευδοκιμούν και πολλαπλασιάζοναι στους αμμόλοφους. Είναι φυτά προϊστορικά και πολυετή και τα άνθη τους τον Αύγουστο εμφανίζονται μέσα από την καυτή άμμο.

Έχουν χρώμα λευκό και ομοιάζουν με τον αφρό της θάλασσας και με το χρώμα του αλατιού, ευνοούν μάλιστα τις νυκτόβιες πεταλούδες στην επικονίαση.

Έχουν 6 πέταλα, που διαμορφώνουν ένα στέμμα, όπως οι ασφόδελοι, γι’ αυτό και η ονομασία «Θαλάσσιοι Ασφόδελοι» ή «Κρινάκια της Άμμου». Εμείς εδώ τα λέμε Κρινάκια του Βασιλαδιού ή του Αη-Σωστιού, επειδή εκεί είναι ο βιότοπός τους. Τα ονομάζουμε και κρινάκια των Μελτεμιών, επειδή, τον Αύγουστο που ανθοφορούν, στις θάλασσες φυσούν τα μελτέμια και οι ναυτικοί τα έχουν ως ορόσημο για τα ταξίδια τους.

Στ’ αλήθεια γνωρίζεις, πως, τα κρινάκια αυτά είναι φυτά προϊστορικά, που έχουν ιστορία τριών χιλιάδων χρόνων; Τα συναντάμε ζωγραφισμένα στις τοιχογραφίες των παλατιών της Κνωσσού και σε υστεροκυκλαδικές τοιχογραφίες της Σαντορίνης.

Η ζωγραφιά τους τότε, έμπαινε ως έμβλημα στα μινωικά πλοία αλλά και στα πλοία όλου του Αιγαίου, ενώ, για τους αρχαίους τα φυτά αυτά ήταν σύμβολα ειρήνης και αγνότητας, λόγω του λευκού τους χρώματος. Επιπλέον δε οι άνθρωποι εκείνης της εποχής κατασκεύαζαν ποτό από τους χυμούς των φυτών αυτών, που τον έπιναν ανακατεύοντάς τον με μέλι, που, στη Μυθολογία, ο Ερμής, αναφέρεται να τον δίνει στον Οδυσσέα για να αντιμετωπίσει τα μάγια της Κίρκης, ενώ, ο Όμηρος το φυτό το ονομάζει «Μόλυ» και το περιγράφει ως ένα φυτό με άνθη άσπρα σαν το γάλα. Επιπλέον, ο Θεόφραστος, λέει, πως, το Παγκράτιο ήταν ένα είδος κρεμμυδιού, που, το χρησιμοποιούσαν ως αντίδοτο στις δηλητηριάσεις και πίστευε, πως, ήταν τονωτικό για την καρδιά, τα νεύρα και τους νεφρούς.

«Κρινάκι της Παναγιάς» ή «Ασφόδελος ο Θαλάσσιος» ή «Παγκράτιο το Παράλιο» ή «Θαλασσόκρινος». Είδος σπάνιο, είδος απειλούμενο με εξαφάνιση, λόγω της ρύπανσης της ατμόσφαιρας και των κλιματικών αλλαγών. Ένα είδος ενός σπάνιου φυτού, που, αν εξαφανιστεί, θα πάρει μαζί του κι ένα κομμάτι από την πολύτιμη ιστορία του τόπου μας, αλλά και την ιστορία εκατοντάδων χρόνων, σημαντική και απεριόριστη πηγή γνώσης για τον άνθρωπο. Ας το προστατέψουμε!

Καλό Δεκαπενταύγουστο!

Της Φωτεινής Τσιτσώνη-Καβάγια