ΕΝ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΩ

Την ανάμνησιν της ηρωικής Εξόδου της ενδόξου φρουράς του Μεσολογγίου εν έτει 1826 (10 Απριλίου), πανηγυρίζει κατ’έτος διά των πτωχών της μέσων και του μεγάλου της ενθουσιασμού, η πόλις του Μεσολογγίου. Δεν πανηγυρίζει δε ταύτην κατά την 10η Απριλίου, αλλά, την εσπέραν του Λαζάρου και την Κυριακή των Βαϊων. Ούτω και εφέτος, από της Πέμπτης, προκήρυξις του κ.Δημάρχου, υπέμνησε τοις πολίταις, την μεγάλην εορτήν. Από της Παρασκευής δε, τόση κίνησις και τόση σπουδή προς μεγαλοπρεπέστερον πανηγυρισμόν της Εξόδου κατεβλήθη, ώστε, η όψις της πόλεως, αν και κατά τι εορτάσιμος από της 25 Μαρτίου, εντελώς μετεβλήθη. Η κεντρική οδός μετεβλήθη εις ευανθή κήπον. Δενδρύλλια, εφ’ων αναρτήθησαν φανοί ποικιλόχρωμοι, εστήθησαν επί του πεζοδρομίου. Σημαίαι πιλυπληθείς εκόσμουν τα παράθυρα των καταστημάτων και τους εξώστας των οικιών. Παντού, εφέροντο δαφνοστόλισται αι εικόνες της Εξόδου και πολλών αρχηγών, του Μακρή και του Βότσαρη, του Τρικούπη και του Σολωμού, του Βύρωνος και του Φαβιέρου και άλλων. Έλειπε μία μόνη, η του αρχηγού των Μεσολογγιτών, η εικών του Ραζηκότσικα. Η έλλειψίς της ήτο επαισθητή, και, απεφασίσθη ευθύς, όπως κατασκευαστεί η εικών εκείνη, δαπάνη των πολιτών συνεισειφερόντων αμέσως δραχ. 500.

Από του ναού του Αγίου Σπυρίδωνος ιδίως μέχρι του Ηρώου, η οδός, παρίστα τι το ενθουσιώδες, το συγκινητικόν.

Πανηγυρίζει ενθουσιαδέστατα ο λαός. Οι ναοί σημαιοστόλιστοι μετέχουσι της τελετής, ο στρατών του πεζικού επίσης σημαιοστόλιστος και δαφνοστόλιστος πανηγυρίζει και εν τη πλατεία του εγείρεται τρόπαιον μετ’επιγραφής: «Εις μνήμην της Εξόδου, της ενδόξου Φρουράς Μεσολογγίου, η απόγονος Φρουρά Μεσολογγίου».

Τέλος, προ του Κήπου των Ηρώων, εις απόστασιν 50 βημάτων, εστήθησαν δύο απαράμιλλα τρόπαια εξ’όπλων, τηλεβόλων, σημαιών κτλ., ως, και καλλιτεχνική αψίς, εφ’ης, ανεγινώσκοντο διάφορα επιγράμματα. Τα πάντα διεκοσμήθηκαν ανταξίως της μεγάλης τελετής, μόνον ο Κήπος των Ηρώων παρίσταται ως και περί άνευ εορτασίμου περιβολής. Εκακίσθη η φιλόκαλλος επιτροπή και ο κάλλιστος δήμαρχός μας διά την έλλειψιν ταύτην, αν και ως πολλοί δικαίως φρονούσιν ότι διά τόσην δόξαν, διά τόσω ιερά εδάφη, δεν ηδύνατο να ευρεθεί στολισμός αντάξιος. Μετά την διακόσμησιν της πόλεως από της μεσημβρίας του Σαββάτου, οι κώδωνες του Αγίου Σπυρίδωνος, του ναού, δηλ. εκείνου, εις τα Άγια του οποίου είχον προσέλθει οι μάρτυρες της Εξόδου, όπως μεταλάβωσι των Αχράντων Μυστηρίων, εκάλουν την πόλιν εις τον Εσπερινόν. Περί την 5 ην ώραν προσήλθον πάσαι αι αρχαί, πάσα η πόλις, όπως ευχηθεί υπέρ των ψυχών των κατά την Έξοδον πεσόντων. Παρίσταντο εκεί εν συντριβή και πόνο ψυχής αρρήτω, ηδικημένοι και περιφρονημένοι υπό της ολιτείας οι επιζώντες μαχηταί της Εξόδου. Εις τιμήν της ανδρείας των, εις ένδειξιν ευγνωμοσύνης, η Πολιτεία, δεν απένειμεν αυτοίς, ει μη εν χάλκινον Σταυρόν, εις ον δεν αποδίδεται ουδεμία τιμή. Χθες έτι, εκηδεύθησαν μαχηταί της Εξόδου, και, εις τον ένδοξον νεκρόν των δεν απενεμήθησαν τιμαί, διότι, δεν έφερον το παράσημο του Σωτήρος, οι σωτήρες ούτοι του Γένους, αλλά, τον Σταυρόν του Αγώνος. Οία περιφρόνησις, οποία αχαριστία! Περί τους τοιούτους ήρωας διηγουμένους τα κατά την Έξοδον, συναθροίζοντο πολλοί.

Επελθούσης της νυκτός, φωταγωγείται λαμπρώς η πόλις, και, ιδίως ωραίο θέαμα παριστώσι τα εμπορικά καταστήματα. Περί ώραν δε εβδόμην, η μουσική ανακρούει τον Ύμνον της Εξόδου, και, εκκινεί πας ο λαός μετά του κλήρου, πορευόμενος προς το Ηρώον. Δύσκολον είναι να περιγράψει τις το μεγαλοπρεπές θέαμα της επιβλητικής ταύτης πομπής. Προηγείται η Εικών της Εξόδου εν μέσω δαφνών, και, παρακολουθεί ενθουσιών και συγκεκινημένος ο λαός ολοκλήρου της πόλεως. Υπό τους ενθουσιώδεις ύμνους της μουσικής και το χρυσούν σελάγισμα των φώτων, διαφαίνεται τέλος αίγλην λευκήν αναδίδων ο Κήπος του Ηρώου, εν ω,πλήθος πολύ έσπευσε να καταλάβει θέσιν.

Δυστυχώς όμως, μόλις εψάλη κατανυκτική ευχή υπέρ των ψυχών, των κατά την Έξοδο πεσόντων, και, ήρχισεν ομιλών περί της Εξόδου ο κ. Βωρίλας, άνεμος φοβερός μετά λεπτής βροχής ενσκήψας, διέλυσε το πλήθος! Σημειωτέον δε, μολονότι η όψις του ουρανού ήτο γαληνιαία, ο λαός, ανέμενε την επελθούσαν βροχήν και τούτο, διότι, κατά παράδοξον σύμπτωσιν, την αείμνηστον νύχτα της Εξόδου, και ο ουρανός προ του τελουμένου μαρτυρίου εδάκρυσεν, και, ερράνησε τους προμάχους του Μεσολογγίου, τακτικώς δε, σχεδόν έκτοτε, ταύτην την εσπέραν και κατά την αυτήν ώραν, βρέχει!...

Της Φωτεινή Τσιτσώνη-Καβάγια

Tου λογοτέχνη και ακαδημαϊκού Δημητρίου Καμπούρογλου

(Από το αρχείο του Α.Ξ. Καβάγια)