Λάβαμε και δημοσιεύουμε από τον κ. Φιλλίπου Κωνσταντίνο
ΣτΕ 2230/2020 (7μ) Υδροηλεκτρικό έργο Μεσοχώρας – Έγκριση περιβαλλοντικών όρων - Αναθεώρηση Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου - Απώλεια νομίμου ερείσματος
Αριθμός 2230/2020ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣΤΜΗΜΑ Ε ́Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 12 Ιουνίου 2019, με την εξής σύνθεση: Αθ. Ράντος, Aντιπρόεδρος, Πρόεδρος του Ε ́ Τμήματος, Γ. Παπαγεωργίου, Αντιπρόεδρος, Ι. Μαντζουράνης, Π. Ευστρατίου, Ρ. Γιαννουλάτου, Σύμβουλοι, Δ. Βασιλειάδης, Δ. Πυργάκης, Πάρεδροι. Γραμματέας η Ε. Οικονόμου.
Για να δικάσει την από 8 Νοεμβρίου 2017 αίτηση:του Σωματείου με την επωνυμία «...», που εδρεύει στη Μεσοχώρα Τρικάλων, το οποίο παρέστη με τον δικηγόρο Γεώργιο Χριστοφορίδη (Α.Μ. 15651), που τον διόρισε με πληρεξούσιο,κατά του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο οποίος παρέστη με τη Γεωργία Καφήρα, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, και κατά των παρεμβαινόντων: Α. 1 Περιφέρειας Θεσσαλίας, η οποία παρέστη με τους δικηγόρους:
α) Γεώργιο Γεραπετρίτη (Α.Μ. 2136 Δ.Σ. Πειραιώς) και β) Θεόδωρο Πανάγο (Α.Μ. 9416), που τους διόρισε με πληρεξούσιο ο Περιφερειάρχης, 2. Περιφερειακής Ένωσης Δήμων (Π.Ε.Δ.) Θεσσαλίας, η οποία παρέστη με τους ίδιους ως άνω δικηγόρους: α) Γεώργιο Γεραπετρίτη και β) Θεόδωρο Πανάγο, που τους διόρισε με πληρεξούσιο ο Δήμαρχος Μουζακίου, ως Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Θεσσαλίας και 3. Δήμου Πύλης, ο οποίος παρέστη με τον δικηγόρο Ιωάννη Καλλέ (Α.Μ. 24342), που τον διόρισε με πληρεξούσιο ο Δήμαρχος και Β. Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία «Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού» και με τον διακριτικό τίτλο «ΔΕΗ Α.Ε.», που εδρεύει στην Αθήνα (Χαλκοκονδύλη 30), η οποία παρέστη με τη δικηγόρο Φιλοθέη - Άλκηστη Μουρατιάν (Α.Μ. 27312), που τη διόρισε με πληρεξούσιο.Με την αίτηση αυτή το αιτούν Σωματείο επιδιώκει να ακυρωθεί η υπ’ αριθμ. οικ. 34701/4.8.2017 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας και κάθε άλλη σχετική πράξη ή παράλειψη της Διοικήσεως.Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως του εισηγητή, Συμβούλου Π. Ευστρατίου.Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε τον πληρεξούσιο του αιτούντος Σωματείου, ο οποίος ανέπτυξε και προφορικά τους προβαλλόμενους λόγους ακυρώσεως και ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση, τους πληρεξουσίους των παρεμβαινόντων και την αντιπρόσωπο του Υπουργού, οι οποίοι ζήτησαν την απόρριψή της.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου καιΑφού μελέτησε τα σχετικά έγγραφαΣκέφθηκε κατά τον Νόμο1. Επειδή, η κρινόμενη αίτηση, για την οποία έχει καταβληθεί το νόμιμο παράβολο (υπ’ αριθ. .../2017 ειδικά γραμμάτια παραβόλου), εισάγεται στην επταμελή σύνθεση του Ε ́ Τμήματος του Δικαστηρίου, λόγω σπουδαιότητος, κατόπιν της από 4.12.2017 πράξεως του Προέδρου του εν λόγω Τμήματος.2.
Επειδή, με την αίτηση αυτή, όπως συμπληρώθηκε με το από 11.9.2018 δικόγραφο προσθέτων λόγων, ζητείται η ακύρωση της υπ’ αριθ. 34701/4.8.2017 αποφάσεως του Αναπληρωτή Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας περί εγκρίσεως των περιβαλλοντικών όρων του έργου «Υδροηλεκτρικό Έργο (ΥΗΕ) Μεσοχώρας, στον ποταμό Αχελώο, Περιφερειακής Ενότητας Τρικάλων» της εταιρείας ΔΕΗ Α.Ε..3. Επειδή, στη δίκη παρεμβαίνουν υπέρ της διατηρήσεως της ισχύος της προσβαλλομένης πράξεως με έννομο συμφέρον και εν γένει παραδεκτώς η Περιφέρεια Θεσσαλίας και ο Δήμος Πύλης Τρικάλων Θεσσαλίας, μέσα από τη διοικητική περιφέρεια των οποίων διέρχεται ο ποταμός Αχελώος, στον οποίο αφορά η προσβαλλόμενη πράξη, καθώς και η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Θεσσαλίας, στην οποία μετέχουν υποχρεωτικώς ως μέλη όλοι οι δήμοι της αντίστοιχης χωρικής αρμοδιότητας (βλ. άρθρο 3 παρ. 1 του π.δ. 75/2011, Α ́ 182) και η οποία έχει ως σκοπό την ανάληψη δράσεων και ενεργειών για την προστασία του περιβάλλοντος (βλ. άρθρο 1 παρ. 1 περ. ιγ ́ του π.δ. 75/2011), ισχυριζόμενοι ότι το επίμαχο έργο έχει ευεργετικές επιπτώσεις στο υδατικό διαμέρισμα της Θεσσαλίας. Επίσης με έννομο συμφέρον και εν γένει παραδεκτώς παρεμβαίνει στη δίκη η ΔΕΗ Α.Ε., η οποία είναι ο φορέας της κατασκευής και λειτουργίας του επιδίκου έργου. 4. Επειδή, σκοποί του αιτούντος σωματείου είναι, κατά το καταστατικό του, «Η προστασία του οικισμού της Μεσοχώρας και του φυσικού περιβάλλοντος στο οποίο αυτός ευρίσκεται ενταγμένος. Η διατήρηση του οικισμού και του ευρύτερου τοπίου της περιοχής και η παράδοσή τους ακεραίων στις επόμενες γενεές. Η διαρκής μέριμνα για την προστασία του ποταμού Αχελώου και για τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων του. Η συστηματική υπεράσπιση των συμφερόντων των κατακλυζομένων της Μεσοχώρας από το σχεδιαζόμενο υδροταμιευτήρα και ο διαρκής αγώνας για τη διατήρηση των ιδιοκτησιών των μελών του σωματείου στην ευρύτερη περιοχή της Μεσοχώρας. Ο διαρκής αγώνας για την αποτροπή της πλήρωσης του σχεδιαζομένου υδροταμιευτήρα, για την αποξήλωση του φράγματος Μεσοχώρας και για την αποκατάσταση του κοιλαδικού και φαραγγιακού τοπίου του Αχελώου και της ελεύθερης ροής του ποταμού. Η βιώσιμη ανάπτυξη του οικισμού της Μεσοχώρας και η διαφύλαξη της πολιτιστικής και ιστορικής του κληρονομιάς.
...». Ενόψει τούτου, το αιτούν σωματείο ασκεί με έννομο συμφέρον την κρινόμενη αίτηση, προβάλλοντας ότι το εγκρινόμενο έργο απειλεί την ακεραιότητα του φυσικού περιβάλλοντος της Μεσοχώρας, η αίτηση δε αυτή, ασκουμένη και κατά τα λοιπά παραδεκτώς, είναι περαιτέρω εξεταστέα. 5. Επειδή, στην προσβαλλόμενη απόφαση αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: «1. ...
1.1.1 Το Ύδροηλεκτρικό Έργο (ΥΗΕ) Μεσοχώρας βρίσκεται στον άνω ρου του ποταμού Αχελώου στη θέση «Ρομωσέικα» και αποτελεί έργο ταμίευσης και υδροηλεκτρικής αξιοποίησης ισχύος
161,6 MW. Η θέση του φράγματος βρίσκεται σε απόσταση δύο (2) km περίπου νοτιοδυτικά του οικισμού Μεσοχώρα, ενώ η θέση του σταθμού παραγωγής του υδροηλεκτρικού έργου βρίσκεται σε απόσταση ενός (1) km περίπου βορειοδυτικά του οικισμού Γλίστρα. Η σήραγγα προσαγωγής ύδατος του ΥΗΕ έχει κατεύθυνση Β-ΝΔ και βρίσκεται μεταξύ των περιοχών Μεσοχώρας και Γλίστρας. Το έργο υπάγεται διοικητικά στο Δήμο Πύλης του Ν. Τρικάλων. 1.1.2 ... 2. ... 2.1 ... Το υδροηλεκτρικό έργο αξιοποίησης των υδάτων του ποταμού Αχελώου δεν έρχεται σε αντίθεση με τις κατευθύνσεις του Εθνικού και Περιφερειακού χωροταξικού σχεδιασμού. Το έργο (φράγμα, λεκάνη κατάκλυσης – ταμιευτήρας, αγωγός προσαγωγής, σταθμός παραγωγής και συνοδά έργα) χωροθετείται επί των ποτάμιων Υδατικών Σωμάτων (ΥΣ) Αχελώος Π.9 ..., Αχελώος Π.10 ..., εντός των ορίων της λεκάνης απορροής ποταμού (ΛΑΠ) Αχελώου (GR15) του Υδατικού Διαμερίσματος Δυτικής Στερεάς Ελλάδας (ΥΔ 04). Οι υδρομορφολογικές αλλοιώσεις που θα επέλθουν στα ποτάμια ΥΣ Αχελώος Π.9, Αχελώος Π.10 ... της ΛΑΠ Αχελώου από το ΥΗΕ Μεσοχώρας έχουν αξιολογηθεί στο Σχέδιο Διαχείρισης των Λεκανών Απορροής Ποταμών του Υδατικού Διαμερίσματος Δυτικής Στερεάς Ελλάδας, με την εξέταση του έργου βάσει του άρθρου 4 (παρ. 7) της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ περί εξαιρέσεων [άρθρο 4 (παρ. 7) του ΠΔ 51/2007]. Η ως άνω εξέταση τεκμηρίωσε την περιβαλλοντική, κοινωνική και οικονομική σκοπιμότητα του έργου και αιτιολόγησε, ως υπαγορευμένη από υπέρτερο δημόσιο συμφέρον, την αναγκαιότητα εξαίρεσης των ποτάμιων ΥΣ Αχελώος Π.9, Αχελώος Π.10 ... από την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ. Το ΥΗΕ Μεσοχώρας σε συμφωνία με τα οριζόμενα στην παρ. 1 του άρθρου 11 του Ν. 3199/2003 σχετικά με την έκδοση άδειας χρήσης ύδατος, είναι συμβατό με το εγκεκριμένο Σχέδιο Διαχείρισης του Υδατικού Διαμερίσματος Δυτικής Στερεάς Ελλάδας και το οικείο Πρόγραμμα Μέτρων αυτού, στο οποίο και έχει κριθεί ως έργο πρώτης προτεραιότητας. ...». Στη δε μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, την οποία έχει λάβει υπόψη η προσβαλλόμενη απόφαση, αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: «1. ... 1.1.1 ... Το ΥΗΕ Μεσοχώρας με βάση την Απόφαση έγκρισης του Σχεδίου Διαχείρισης των Λεκανών Απορροής Ποταμών του Υδατικού Διαμερίσματος Δυτικής Στερεάς Ελλάδας, Αρ. οικ. 908/18-9- 2014 (ΦΕΚ 2562/Β/25-9-2014) και του Σχεδίου Διαχείρισης των Λεκανών Απορροής Ποταμών του Υδατικού Διαμερίσματος Θεσσαλίας, Αρ. οικ. 909/18-9-2014 (ΦΕΚ 2561/Β/25-9-2-14) είναι ένα ανεξάρτητο και αυτόνομο έργο στο άνω τμήμα της λεκάνης του Αχελώου. ... 3. ... 3.3 ... Τα συγκεκριμένα έργα στην περιοχή της Μεσοχώρας αποτελούν προτάσεις του Εγκεκριμένου Περιφερειακού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης της Περιφέρειας Θεσσαλίας, σύμφωνα με την Υπουργική Απόφαση ΥΠΕΧΩΔΕ 25292/25-6-2003 (ΦΕΚ 1484/Β/10- 10-2003). ... 4. ... 4.1.9.4 ... Για την κάλυψη των απαιτήσεων της Οδηγίας [2000/60/ΕΚ] εκπονήθηκε το Σχέδιο Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών για το Υδατικό Διαμέρισμα Δυτικής Στερεάς Ελλάδας ... Μετά την υποβολή του στο ΥΠΕΚΑ ... εγκρίθηκε η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων με την ΚΥΑ 169280/8-7-2013 και εκδόθηκε η απόφαση έγκρισης του αρ. πρ. οικ. 908/18-9-2014 (ΦΕΚ 2562/Β/25-9-2014). ... Στο Σχέδιο Διαχείρισης και για το έργο της Μεσοχώρας προτάθηκε η εφαρμογή του άρθρου 4.7 [της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ] περί εξαιρέσεων των ΥΣ και κατ’ επέκταση προτάθηκε να τεθούν εναλλακτικοί περιβαλλοντικοί στόχοι για το ΥΣ που συνδέεται με το έργο. ...». 6. Επειδή, όπως προκύπτει από το παρατεθέν στην προηγούμενη σκέψη περιεχόμενο της προσβαλλομένης αποφάσεως και της μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, η εν λόγω απόφαση έλαβε υπόψη την υπ’ αριθ. 25292/25.6.2003 απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (Β ́ 1484), με την οποία εγκρίθηκε το Περιφερειακό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης της Περιφέρειας Θεσσαλίας, και την υπ’ αριθ. 908/2014 απόφαση της Εθνικής Επιτροπής Υδάτων (Β ́ 2562), με την οποία εγκρίθηκε το Σχέδιο Διαχείρισης των λεκανών απορροής ποταμών (ΣΔΛΑΠ) του Υδατικού Διαμερίσματος Δυτικής Στερεάς Ελλάδος, καθώς και την υπ’ αριθ. 909/2014 απόφαση της Εθνικής Επιτροπής Υδάτων (Β ́ 2561), με την οποία εγκρίθηκε το Σχέδιο Διαχείρισης των λεκανών απορροής ποταμών (ΣΔΛΑΠ) του Υδατικού Διαμερίσματος Θεσσαλίας.
Και στα δύο αυτά ΣΔΛΑΠ προβλέπονταν συγκεκριμένα έργα για την μεταφορά ποσότητας ύδατος από την λεκάνη απορροής του ποταμού Αχελώου στην λεκάνη απορροής του ποταμού Πηνειού. Μετά την έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως εκδόθηκαν οι υπ’ αριθ. 901/2017 (Β ́ 4681/29.12.2017) και 897/2017 (Β ́ 4682/29.12.2017) αποφάσεις της Εθνικής Επιτροπής Υδάτων, με τις οποίες εγκρίθηκαν οι πρώτες αναθεωρήσεις των ΣΔΛΑΠ των Υδατικών Διαμερισμάτων Δυτικής Στερεάς Ελλάδος και Θεσσαλίας, αντιστοίχως, και αντικαταστάθηκαν τα αρχικά ΣΔΛΑΠ. Στα νεότερα ΣΔΛΑΠ δεν προβλέπονται πλέον τα συγκεκριμένα έργα μεταφοράς ποσότητας ύδατος από τον Αχελώο στον Πηνειό. Εξάλλου, μετά την άσκηση της κρινομένης αιτήσεως δημοσιεύθηκε η υπ’ αριθ. ΥΠΕΝ/ΔΧΩΡΣ/69722/1108/11.10.2019 απόφαση του Υπουργού και του Αναπληρωτή Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας (τ. ΑΑΠ 269), με την οποία αναθεωρήθηκε το Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο της Περιφέρειας Θεσσαλίας και καταργήθηκε η προαναφερθείσα υπ’ αριθ. 25952/25.6.2003 απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, στο νεότερο δε αυτό Χωροταξικό Πλαίσιο δεν γίνεται μνεία για μεταφορά στη λεκάνη απορροής του ποταμού Πηνειού ύδατος από τον Αχελώο ποταμό, όπως αυτή προβλεπόταν αρχικώς.7. Επειδή, με τα δεδομένα αυτά και δοθέντος ότι δεν εχώρησε επανεξέταση των εγκριθέντων με την προσβαλλόμενη απόφαση περιβαλλοντικών όρων ως προς την συμβατότητά τους με τις εν τω μεταξύ εγκριθείσες αναθεωρήσεις των ΣΔΛΑΠ Δυτικής Στερεάς Ελλάδος και Θεσσαλίας, καθώς και με τις προβλέψεις του Αναθεωρημένου Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου της Περιφέρειας Θεσσαλίας, η προσβαλλόμενη απόφαση απώλεσε, επιγενομένως, το νόμιμο έρεισμά της. Για το λόγο αυτό, που προβάλλεται με το πρόσθετο δικόγραφο, πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση και να ακυρωθεί η απόφαση αυτή και να απορριφθούν οι ασκηθείσες παρεμβάσεις. Κατόπιν τούτου, είναι αλυσιτελής η εξέταση των λοιπών λόγων ακυρώσεως.Διά ταύταΔέχεται την κρινόμενη αίτηση.Ακυρώνει, κατά τα εκτιθέμενα στο αιτιολογικό, την υπ’ αριθ. 34701/4.8.2017 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας περί εγκρίσεως των περιβαλλοντικών όρων του έργου «Υδροηλεκτρικό Έργο (ΥΗΕ) Μεσοχώρας, στον ποταμό Αχελώο, Περιφερειακής Ενότητας Τρικάλων» της εταιρείας ΔΕΗ Α.Ε..Διατάσσει την απόδοση του καταβληθέντος παραβόλου.Επιβάλλει, συμμέτρως, στο Δημόσιο και τους παρεμβαίνοντες την δικαστική δαπάνη του αιτούντος, η οποία ανέρχεται σε εννιακόσια είκοσι (920) ευρώ. Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα την 1η Ιουλίου 2019Ο Πρόεδρος του Ε ́ Τμήματος Η ΓραμματέαςΑθ. Ράντος Ε. Οικονόμου και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στις 11 Νοεμβρίου 2020.Η Προεδρεύουσα Σύμβουλος Η Γραμματέας του Ε ́ ΤμήματοςΜ. Γκορτζολίδου Δ. Τετράδη
