«Υπάρχουν πόλεις που μετρούν την ηλικία τους σε χρόνια· και μετά, υπάρχει και η Αθήνα, που μπορεί να μετρήσει την ιστορία της σε χιλιετίες».
Με αυτή τη φράση επέλεξε να ξεκινήσει το αφιέρωμα της στην Αθήνα η εφημερίδα New York Times, στη δημοφιλή της στήλη 36 Hours, τον Οκτώβριο του 2018. Μία φράση πέρα για πέρα σωστή, αν αναλογισθεί κανείς ότι η Αθήνα αποτελεί την ευρωπαϊκη πόλη με τη μεγαλύτερη ιστορία, αφού κατοικείται συνεχώς, εδώ και περίπου 6000 χρόνια. Αντίθετα, το Λονδίνο, το Παρίσι και η Ρώμη, έχουν σημειώσει μόνο το ένα τρίτο της ιστορικής διαδρομής της ελληνικής πρωτεύουσας. Μια πόλη που «θα μπορούσε εύκολα να επαναπαυτεί στις δόξες του παρελθόντος», αντ’ αυτού όμως, «δε φοβάται να δημιουργήσει νέα μνημεία και να αφήσει ένα ισχυρό στίγμα στο διηνεκές», όπως αναφέρει ο ταξιδιωτικός συντάκτης Chaney Kwak.
Μέρα ή νύχτα, οι δρόμοι σφύζουν από ζωή. Είτε ξημερώνει, είτε βραδιάζει, είτε είσαι ξένος, είτε ντόπιος, ο ακούραστος παλμός της πόλης σε ακολουθεί παντού και σε μαγνητίζει. Η Αθήνα σαγηνεύει, όπως κι αν τη συναντήσεις, είτε λουσμένη στο φως του ήλιου, είτε υπό το φως του φεγγαριού. Η Αθήνα είναι μια γυναίκα μυστήριο, που σε καλεί να την ανακαλύψεις κι έχει τη δύναμη να σε κάνει να την ερωτευτείς, χωρίς να το καταλάβεις. «Ακόμα και οι άστεγοι θεοί φαίνεται πως γύρισαν, εδώ, από όπου άρχισαν και προσφέρουν θέλγητρα παντού. Η Αθήνα είναι πλήρης θεών. Είναι μια πόλη… μαγική», λέει η Άρτεμις Σκουμπουρδή, γνωστή ξεναγός και «αθηναιογράφος».
Μπορεί στο άκουσμα της φράσης «αιώνια πόλη», οι περισσότεροι να σκέφτονται τη Ρώμη, ωστόσο, σύμφωνα με τη γαλλική El Figaro και το αφιερωματικό της τεύχος “Athènes éternelle”, που αριθμεί 160 σελίδες, η πόλη που ζει αιώνια είναι η Αθήνα. Από τη γαλλική El Figaro μέχρι τη βρετανική Vogue, η Αθήνα «αποπλανεί» το φωτογραφικό φακό, όλες τις εποχές του χρόνου. Με τίτλο, «Αθήνα, ο χειμώνας της πάει τόσο πολύ», η El Figaro αφέθηκε για ακόμα μία φορά στη γοητεία της ελληνικής πρωτεύουσας, ακολουθώντας τους Αθηναίους σε εκθέσεις μουσείων και σε πολυσύχναστα στέκια του κέντρου.
Αεικίνητη και δυναμική, η ελληνική πρωτεύουσα διεκδίκησε και κέρδισε, από τον παγκόσμιου κύρους οργανισμό World Travel Awards, το βραβείο του κορυφαίου ευρωπαϊκού προορισμού στην κατηγορία «ταξίδια πόλεως», αφήνοντας πίσω συνυποψήφιες πόλεις, μεταξύ των οποίων το Λονδίνο, η Ρώμη, το Παρίσι, το Άμστερνταμ, το Μπέλφαστ, η Κοπεγχάγη, το Δουβλίνο, η Γενεύη, η Λισαβόνα και η Βενετία. Παράλληλα, στην ίδια διοργάνωση, κορυφαίο τουριστικό αξιοθέατο της Ευρώπης αναδείχθηκε η Ακρόπολη, ξεχωρίζοντας ανάμεσα στον πύργο του Άιφελ, το μουσείο του Λούβρου και το Κολοσσαίο.
Το 2018 είχε ανακηρυχθεί από την UNESCO παγκόσμια πρωτεύουσα βιβλίου, ενώ για την ίδια χρονιά της είχε απονεμηθεί ο τίτλος της ευρωπαϊκής πρωτεύουσας καινοτομίας. Οργανώνοντας μια μεγάλη γιορτή για το βιβλίο, η Αθήνα οραματίστηκε λευκές νύχτες ανάγνωσης, δημιουργία νέων χώρων εστίασης φιλικών προς το διάβασμα, επέκταση του δικτύου των βιβλιοθηκών της, θεματικές εκθέσεις και συναντήσεις με συγγραφείς. Οι πόλεις οφείλουν να είναι φάροι καινοτομίας. Τραβούν σαν μαγνήτες τα ταλέντα, τα κεφάλαια, τις ευκαιρίες κι έχουν χρέος να τιμούν όποιον τις εμπιστεύεται. Για την Αθήνα καινοτομία είναι η αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτιρίων, η εισαγωγή εφαρμογών βιώσιμης καινοτομίας στην καθημερινότητα της πόλης, η εξοικείωση των πολιτών με την τεχνολογία και η προώθηση του τουρισμού, προσπαθώντας να ανταπεξέλθει στις ανάγκες της κοινωνίας της.
Και είναι η κοινωνία της Αθήνας μια κοινωνία πολύχρωμη, πολύβουη και πολυπαθής, με ανάγκες τόσο διαφορετικές... Ένα ψηφιδωτό από ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών, διαφορετικών χρωμάτων, διαφορετικών γλωσσών, διαφορετικών τάξεων και διαφορετικών προτιμήσεων. Αποτελεί κι αυτό, όμως, κομμάτι της σαγήνης της πρωτεύουσας... είναι η γοητεία του χάους... Η δυνατότητα να είσαι ελεύθερος ανάμεσα στους πολλούς, ορατός και αόρατος ταυτόχρονα. Η δυνατότητα να γνωρίζεις και να ζεις το διαφορετικό, να θέτεις εσύ τα όρια του εαυτού σου.
Αναμφισβήτητα, η Αθήνα κρύβει καλά κρυμμένους θησαυρούς ανάμεσα στις τσιμεντένιες πολυκατοικίες της. Από μικρές πράσινες οάσεις και προσεγμένες συνοικίες, μέχρι αρχαιολογικά διαμάντια, που ξεπροβάλλουν μπροστά στα μάτια σου, σαν σκηνικό βγαλμένο από ταινία. Από ερασιτεχνικά θεατρικά εργαστήρια, τοπικούς συλλόγους και μικρά μπαρ, μέχρι τις πλέον γνωστές θεατρικές σκηνές, μουσεία απαράμιλλης αισθητικής, φορείς πολιτιστικής κληρονομιάς και πολυσύχναστους χώρους διασκέδασης. Από γειτονιές, πλατείες και δρόμους που το πρωί περνούν χιλιάδες περαστικοί και το βράδυ μεταμορφώνονται σε πεδίο κοινωνικών ζυμώσεων και πολιτικών συγκρούσεων. Και κάτω από όλα αυτά, απλώνεται η υπόγεια Αθήνα, μια δεύτερη πόλη στο υπέδαφος, γεμάτη με μυστικές και δυσπρόσιτες στοές, κρυφές και σφραγισμένες σήραγγες, αθέατα ποτάμια, καταφύγια πολέμου και κατακόμβες. Μία άλλη όψη της πόλης, που οι περισσότεροι έχουν γνωρίσει μόνο μέσα από ιστορίες και αστικούς θρύλους.
Κι είναι το ίδιο σκηνικό που αποδέχεται και συνθέτει, ταυτόχρονα, την παρακμή και την κρίση. Γιατί η Αθήνα - υπόγεια και υπέργεια - είναι ένας μεγάλος λαβύρινθος, με πολλές δαιδαλώδεις διαδρομές, που έχουν τη δύναμη να προσφέρουν όλων των ειδών τις απολαύσεις και ο καθένας είναι ελεύθερος να επιλέξει ποιο δρόμο θέλει να ακολουθήσει.
Ελένη Φόρα - Οδοντίατρος, Στοματολόγος
