Ο κυπριακής καταγωγής Άγιος Σπυρίδων, είναι σημαντική προσωπικότητα της Χριστιανοσύνης, ιδιαίτερα συνδεδεμένος με την πόλη και το νησί της Κέρκυρας, της οποίας είναι προστάτης Άγιος. 

 

 

 

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ο Άγιος Σπυρίδων γεννήθηκε περί το 270 στην Άσκια, τη σημερινή Άσσια Αμμοχώστου, που βρίσκεται στα Κατεχόμενα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Καταγόταν από ταπεινή οικογένεια και ήταν μάλλον εύπορος για τα μέτρα της εποχής, αφού είχε στην κατοχή του αγροτική γη και κοπάδια προβάτων. Με την προτροπή των γονέων του παντρεύτηκε μια ενάρετη συγχωριανή του, με την οποία απέκτησε μία κόρη, ονόματι Ειρήνη. Οι γραμματικές του γνώσεις ήταν περιορισμένες, αλλά χάρη στην αρετή του και τον άρτιο χριστιανικό του βίο εξελέγη επίσκοπος Τριμυθούντος (σημερινή Τρεμετουσιά Λάρνακας).

Ο Σπυρίδων ως επίσκοπος Τριμυθούντος μετείχε στην Α' Οικουμενική Σύνοδο της Νικαίας (325), η οποία διαμόρφωσε το χριστιανικό δόγμα, και διακρίθηκε ως δεινός επικριτής του Αρείου. Μάλιστα θαυματούργησε, προσπαθώντας να αντικρούσει τον αιρεσιάρχη Άρειο, ο οποίος διέδιδε ότι ο Χριστός δεν είναι Υιός του Θεού, αλλά δημιούργημα του Θεού, αμφισβητώντας το θεμελιώδες για τον Χριστιανισμό δόγμα της Αγίας Τριάδας. Για να αποδείξει το αβάσιμο των δοξασιών του Αρείου, έβαλε το αριστερό χέρι στην τσέπη του κι έβγαλε ένα κεραμίδι. Δείχνοντάς το στους παρισταμένους στη Σύνοδο, με το δεξί του χέρι έκανε το σημείο του σταυρού και είπε:

 

- «Εις το όνομα του Πατρός». Οι πατέρες που παρακολουθούν τη σκηνή, συγκλονίζονται κυριολεκτικά. Γιατί με τις λέξεις του Σπυρίδωνα, η φωτιά με την οποία ψήθηκε το κεραμίδι ανέβηκε προς τα πάνω.

 

 

 

- «Και του Υιού», πρόσθεσε. Τότε το νερό με το οποίο ζυμώθηκε το κεραμίδι, έτρεξε προς τα κάτω.

 

- «Και του Αγίου Πνεύματος» συμπλήρωσε και το χώμα έμεινε στο χέρι του.

Και αμέσως μετά απευθυνόμενος στους παρισταμένους συνοδικούς είπε:

- Αδελφοί και πατέρες μου, όπως το κεραμίδι αποτελεί ένα πράγμα μιας ουσίας και μιας φύσεως, αλλά είναι τρισύνθετο - φωτιά, νερό, χώμα - έτσι κι ο Άγιος Θεός. Αν και δεν πρέπει να παρομοιάσουμε την Άκτιστο και Υπερούσια αυτή Φύση με κτιστό και φθαρτό δημιούργημα, εν τούτοις για να κάνουμε τα ακατάληπτα καταληπτά, - ας μας συγχωρήσει το άπειρο έλεός Του - λέμε και τονίζουμε: Ο Θεός είναι ένας κατά την ουσία και τη φύση. Αλλά κατά τα πρόσωπα ή τις υποστάσεις είναι Τριαδικός: Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα. Είναι το λεγόμενο «Θαύμα της Κεράμου», το οποίο αποδίδεται στον Άγιο Σπυρίδωνα.

 

Ο Σπυρίδων εκοιμήθη εν ειρήνη το 348 και λόγω του ενάρετου βίου και των θαυμάτων που ετέλεσε κατατάχθηκε μεταξύ των Αγίων. Το λείψανό του κατά τον έβδομο αιώνα μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη για να προφυλαχθεί από τις επιδρομές των αλλοθρήσκων Αράβων στην Κύπρο. Μετά την άλωση της Πόλης το 1453 μεταφέρθηκε για ασφάλεια στην ενετοκρατούμενη Κέρκυρα, η οποία από τότε συνδέεται στενά με τον Άγιο και οι κάτοικοί της επικαλούνται το όνομά του σε κάθε δύσκολη περίσταση.

Σε ανάμνηση των θαυμάτων του Αγίου σε καθοριστικές στιγμές της ιστορίας της Κέρκυρας, έχουν καθιερωθεί τέσσερις λιτανείες του σκηνώματός του κάθε έτος, οι οποίες διεξάγονται με ιδιαίτερη λαμπρότητα και την πάροδο του χρόνου έχουν αποκτήσει και τουριστικό χαρακτήρα:

• Την πρώτη Κυριακή του Νοεμβρίου («Πρωτοκύριακο»), για την απαλλαγή του νησιού από πανώλη. Καθιερώθηκε το 1673.
• Την Κυριακή των Βαΐων, για την απαλλαγή του νησιού από πανώλη. Καθιερώθηκε το 1630.
• Το Μεγάλο Σάββατο για την απαλλαγή του νησιού από λιμό, λόγω σιτοδείας. Είναι πιο παλαιά λιτανεία και χρονολογείται από το 1553.
• Την 11η Αυγούστου για τη διάσωση του νησιού από τους Τούρκους το 1716.

Ο Άγιος Σπυρίδων είναι προστάτης των αγγειοπλαστών και της διάσημης ρωσικής οικογένειας των Τολστόι.

 

Της συνόδου της πρώτης ανεδείχθεις
υπέρμαχος και θαυματουργός
Θεοφόρε Σπυρίδων, πατήρ ημών,
διό νεκρά συ εν τάφω προσφωνείς
και όφιν εις χρυσούν μετέβαλες,
και εν τω μέλπειν τας αγίας σου ευχάς
αγγέλους έσχες συλλειτουργούντας σοι, Ιερώτατε.
Δόξα τω σε δοξάσαντι, δόξα τω σε στεφανώσαντι,
Δόξα τω ενεργούντι δια σου πάσιν ίασιν.

 

 

 

 

Ψηφιδωτό αριστερά της εισόδου όπου ο Άγιος κρατεί στα χέρια του το Μεσολόγγι

 

Ο Ιερός Ναός Αγίου Σπυρίδωνος στο Μεσολόγγι έχει πράγματι ανακαινιστεί και εκσυγχρονιστεί τα τελευταία χρόνια, με έμφαση στην αναπαλαίωση του εσωτερικού και του περιβάλλοντα χώρου, προσφέροντας μια πιο φιλόξενη και καλαίσθητη εικόνα, αποτελώντας ένα σημαντικό σημείο αναφοράς, ειδικά για τους πιστούς στην περιοχή, αλλά και για την ιστορική σημασία της πόλης του Μεσολογγίου.

 

 

Οι παντόφλες του Αγίου

 

 

• Σύμβολο της Εξόδου: Ο ναός αυτός ήταν το πνευματικό κέντρο κατά την ιερή πολιορκία. Οι Μεσολογγίτες αγωνιστές «αδελφοποιήθηκαν» μέσα σε αυτόν και κοινωνήσαν την τελευταία τους Θεία Κοινωνία πριν την ηρωική έξοδο.

 

• Αρχιτεκτονική: Πρόκειται για σταυροειδή ναό βυζαντινού ρυθμού, με έναν από τους πρώτους τρούλους στην περιοχή, δύο καμπαναριά, λιθοδομή με αγκωνάρια και νεοκλασικές επιρροές στις όψεις.

 

 

 

Ο ναός παραμένει ένα από τα σημαντικότερα μνημεία του Μεσολογγίου, συνδέοντας το ένδοξο παρελθόν της πόλης με το παρόν, προσφέροντας μια αδιάψευστη μαρτυρία της θυσίας των ηρώων του 1826.

 

 

 

Ο Μητροπολιτικός Ναός του Αγίου Σπυρίδωνος (παλιός) είναι εκείνος μέσα στον οποίο οι Μεσολογγίτες κατά την ιερή και ιστορική ημέρα της Εξόδου αδελφοποιήθηκαν και μετάλαβαν των αχράντων μυστηρίων. 

 

 

 

 

Τελικά στις 18 Ιουλίου 1900 έγινε η τελική συμφωνία ανοικοδόμησης του. Το νέο κτίσμα ανεγέρθηκε στην ίδια θέση με το προυπάρχον και σε έκταση μεγαλύτερη από εκείνο, αφού αγοράστηκαν παρακείμενες οικίες για το σκοπό αυτό.

 

 

 

Ο Σεβασμιώτατος από την πρώτη ημέρα της Ενθρονίσεώς του ασχολήθηκε με το θέμα της αποκαταστάσεως του Ιερού Ναού στην αίγλη που του αναλογεί. Ακολούθησε καθαρισμός και  επιχρύσωση των υπαρχουσών τοιχογραφιών και  ολοκληρήθηκε με  την αγιογράφηση της κόγχης του Ιερού Βήματος και ακολούθησαν  έργα τεχνικής φύσεως.

 

 

Την Παρασκευή, 12 Δεκεμβρίου 2025, η Ιερά Πόλη του Μεσολογγίου εορτάζει τον προστάτη και πολιούχο της Άγιο Σπυρίδωνα, το θαυματουργό Επίσκοπο Τριμυθούντος.

 

 

 

Τις ιστορικές του πύλες, άνοιξε και πάλι, ο εμβληματικός Ιερός Μητροπολιτικός Ναός Αγίου Σπυρίδωνος στην Ιερά Πόλη του Μεσολογγίου, το απόγευμα της Πέμπτης, 4η Δεκεμβρίου 2025 τελέσθηκαν με ξεχωριστή λαμπρότητα τα Θυρανοίξια του Ιερού Μητροπολιτικού Ναού. Σύντομα θα υποδεχθεί  καιτην Ιερά και Θαυματουργή Εικόνας της Υπεραγίας Θεοτόκου «Άξιον Εστί», από το Άγιο Όρος.