Τη συναινέσει της Ι.Μ., πραγματοποιήθηκε, την Τρίτη, 15 /7/2025, ημερήσια εκδρομή, από τον Ι.Ν. της Αγίας Παρασκευής, Ι.Π.Μ., σε περιοχή, της πατρίδας μας, που, είναι συνδεδεμένη με το ιστορικό, πολιτιστικό, και θρησκευτικό παρελθόν της χώρας μας, αλλά, και μια περιοχή, που, το παρόν και το μέλλον της, είναι εν εξελίξει!
Η εκδρομή, υλοποιήθηκε, από το τουριστικό Γραφείο του κ. Ελευθερίου Κώτση, προγραμματισθείσα από τον αιδεσιμολογιώτατο πρωτοπρεσβύτερο του Ι.Ν., π. Ανδρέα Καππέ, τη συνοδεία, και του σεβαστού πατρός, Γεωργίου Κορδάτου.
Πηγαίνοντας προς την Ήπειρο, στην περιφερειακή ενότητα Ιωαννίνων, και, πλησιάζοντας προς τα ελληνοαλβανικά σύνορα, εκεί, όπου οι δρόμοι σμίγουν προς Κακαβιά και Κόνιτσα, πραγματικά είναι, που κάνεις ένα ταξίδι στο χρόνο και στην ιστορία, καθώς, αντικρίζεις, σε ένα ύψωμα του βουνού, Μουργκάνα ή Τσαμαντά, χαραγμένο με άσπρες πέτρες, το «ΟΧΙ», που, σε οδηγεί, στα χνάρια του’40, αφού, στα ένδοξα αυτά μέρη, σημειώθηκε η πρώτη μεγάλη νίκη του πολέμου, του 1940, που, έκρινε καθοριστικά τη συνέχειά του!
Περνώντας απ’το Καλπάκι, δεν μπορεί να μη θυμηθείς, ανιχνεύοντας την ιστορία, το πώς, ο τόπος αυτός, συνέδεσε το όνομά του, τα χαράματα της 2ας Νοεμβρίου 1940, με την ιταλική επίθεση της 8ης Μεραρχίας της Ηπείρου, που, είχε επικεφαλής το στρατηγό, Χαράλαμπο Κατσιμήτρο, που, οργάνωσε την άμυνα των Ελλήνων, στα θρυλικά υψώματα της Γκραμπάλας, γύρω απ’το Καλπάκι, αναχαιτίζοντας την εχθρική επίθεση, και, περνώντας στην αντεπίθεση, απέκλεισε την πορεία των Ιταλών προς Γιάννενα και Μέτσοβο, αναγκάζοντάς τους να πισωγυρίσουν! 85 χρόνια, λοιπόν από τότε, εκεί, γράφτηκε μια λαμπρή σελίδα της παγκόσμιας ιστορίας!
Μπαίνοντας στο Καλπάκι, στην είσοδο του χωριού, αντικρίζεις και, τη Σπηλιά-Στρατηγείο, του Διοικητή της viii Μεραραρχίας, Χ. Κατσιμήτρου, όπου, μαζί με τους συνεργάτες του, έγραψαν ένα ξεχωριστό μέρος του Έπους του ΄40!
Σε κάποιο σημείο, εκεί, ο επισκέπτης, διαβάζει, και τα λόγια του Αρχηγού, αποτυπωμένα σε πινακίδα: «Ουδεμία ιδέα, εις ουδέναν να υπάρχει, περί αποχωρήσεως. Πάντες, από του Στρατηγού-Διοικητού της Μεραρχίας, μέχρι και του τελευταίου στρατιώτη, θα αγωνισθώμεν και, εν ανάγκη, θα πέσωμεν όλοι….!».
Κάθε χρόνο, στις αρχές του Νοέμβρη, στον ιερό αυτόν τόπο, τελείται μνημόσυνο υπέρ των πεσόντων, όπου, παίρνουν μέρος εκπρόσωποι των Δήμων, Ι.Π.Μ., Αγρινίου, και Ευρυτανίας, όπου, μαζί με τις τοπικές αρχές, αποτίουν με σεβασμό στους πεσόντες, φόρον τιμής! Και αυτό, γιατί, στη μάχη αυτή, πήραν μέρος πολλοί Αιτωλοακαρνάνες και Ευρυτάνες, που ανήκαν στο Σύνταγμα Πεζικού τότε, Σύνταγμα 2/39 Ευζώνων σήμερα, που, είχε ιδρυθεί, στις 23 Δεκεμβρίου 1913, και πήρε μέρος στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο, στους Βαλκανικούς, στον Β΄ Παγκόσμιο, στον Εμφύλιο.
Στων νεκρών το προσκλητήριο, εκείνη την ημέρα, αναφέρονται 18 εξ αυτών, μεταξύ των οποίων, ακούγονται τα ονόματα. Στρατιώτες: Λάκκας Ιωάννης, Παξιμαδέλος Κυριάκος, Στόλκας Χρήστος, Πεινασμένος Ευθύμιος, Ξηρός Φώτιος, και ο Λοχίας, Μαγγίνας Κωνσταντίνος… κι άλλων… Είναι και κάποιοι, που, δεν αναφέρονται, ως άγνωστοι, τα ονόματά τους, είναι όμως χαραγμένα, στη μνήμη του Θεού και της ιστορίας!
Η μάχη Ελαίας-Καλαμά, όπως επεκράτησε να λέγεται, ή αλλιώς, η μάχη Καλπακίου, 2-8 Νοεμβρίου 1940, μαζί με τη μάχη της Πίνδου, ανέκοψαν την ιταλική προέλαση, τις πρώτες μέρες του ελληνοϊταλικού πολέμου!
Και, συνεχίζοντας προς τα σύνορα Ελλάδας-Αλβανίας, φτάνεις στα ακριτικά χωριά του Πωγωνίου, που, γειτονεύουν με τα Ζαγοροχώρια, πάνω από 50 τον αριθμό, όλα ξεχωριστά, με τη δική του γοητεία το καθένα, με παραδοσιακά πέτρινα αρχοντικά και αγροτόσπιτα, χτισμένα από μαστόρους Ηπειρώτες, μοναδικής ομορφιάς Εκκλησιές και μοναστήρια, γεφύρια πέτρινα και φύση πανέμορφη! Δελβινάκι, η έδρα του Πωγωνίου, Βήσσανη, Ωραιόκαστρο, Πωγωνιανή, Δολιανά, Βασιλικό, η πατρίδα του Πατριάρχη Αθηναγόρα! Από εκεί, και ύστερα από διαδρομή 11χλμ., και 400μ. μόλις από τα σύνορα της Αλβανίας, στις όχθες του Αώου, εκεί όπου και η συμβολή του με τον Σαραντάπορο, φτάνεις στη βυζαντινή Μονή της Παναγίας της Μολυβδοσκέπαστης, που, τιμάται στην Κοίμηση της Θεοτόκου, και γιορτάζει τον Δεκαπενταύγουστο, σκαρφαλωμένη κυριολεκτικά, στην πλαγιά του όρους Νεμέρτσικα.
Αιώνες τώρα, το μοναστήρι αυτό, αντιστέκεται στη φθορά του χρόνου και στις καταστροφές και στις λεηλασίες, από κατακτητές και πολέμους!
Τον 13ο αι. υπήρξε έδρα της Επισκοπής Πωγωνιανής, και έπαιξε σημαντικό ρόλο στον πολιτισμό της περιοχής από τη βυζαντινή περίοδο ως τα νεότερα χρόνια, ενώ, μετά την πτώση της Πόλης, ήταν Επισκοπή, εξαρτημένη από το Πατριαρχείο Κων/πόλεως.
Υπήρξε επιπλέον, και, μεγάλο Διοικητικό, Πνευματικό, Εκκλησιαστικό και Εμπορικό Κέντρο, όπου μάλιστα λειτουργούσε και Σχολή Χειρογράφων, καθώς και Κρυφό Σχολειό στην Τουρκοκρατία, ενώ, στον περίβολό του, γινόταν μεγάλη εμποροπανήγυρις, που, του απέφερε πολλά έσοδα, και που, από το 1792, μεταφέρθηκε στα Γιάννενα.
Η Μονή, πήρε την ονομασία της από τα μολυβδόφυλλα, που, άλλοτε κάλυπταν τη σκεπή της, που, τα πήραν οι Τούρκοι και τα έκαναν βόλια, ενώ, η ίδρυσή της ανάγεται στον βυζαντινό αυτοκράτορα, Κωνσταντίνο Πωγωνάτο, (635-668), που βρέθηκε στα μέρη αυτά, ερχόμενος προς Κων/πολη, μετά από εκστρατεία του στη Σικελία.
Από ιδρύσεώς της, ήταν Σταυροπηγιακή, δηλ. υπαγόταν απευθείας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Το καθολικό της επεκτάθηκε και αγιογραφήθηκε δυο φορές, το 1521 και το, 1537, ενώ, υπήρξε πλούσιο μοναστήρι με μετόχια στη Βλαχία και λάμβανε ετήσια επιχορήγηση από τον αυτοκράτορα της Ρωσίας, Αλέξανδρο, αλλά και από πολλές συντεχνίες της Πόλης.
Στις 9 Ιουλίου 1943, βομβαρδίστηκε από τους Ναζί, και τα κελλιά της καταστράφηκαν. Από το 1988 αποτελεί ανδρώο μοναστήρι, ενώ ο μεγαλύτερος θησαυρός της, είναι η Εικόνα της Θεοτόκου, που έχει την προέλευσή της από τον αυτ. Κων. Πωγωνάτο, γι’ αυτό κι ονομάζεται και, Παναγία η Πωγωνιανή.
Σήμερα, ανήκει διοικητικά, στο Δήμο Κόνιτσας και εκκλησιαστικά, στη Μητρόπολη Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης και βρίσκεται σε μια μαγευτική τοποθεσία, στην κοιλάδα των Αώου-Σαραντάπορου, κάτω απ’τις βουνοκορφές του Γράμμου, του Σμόλικα, της Βασιλίτσας, της Τύμφης, του Πάπιγκου, σε μια περιοχή, όπου, βουνά, λόφοι, κάμποι, πεδιάδες, ανταμώνουν σε μιαν αποκαλυπτική σύνθεση!
Στον περίβολο της Μονής, είναι και ο τάφος του μεγάλου Ιεράρχη, Σεβαστιανού, Επισκόπου Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης, που, αφιέρωσε ολόκληρη τη ζωή του, στους αγώνες που έκανε για τους Έλληνες της Βορείου Ηπείρου, που, αφουγκραζόταν το δράμα τους, και ζητούσε από την παγκόσμια κοινή γνώμη, να ακροαστεί τη φωνή τους, που ήταν και φωνή της Ελλάδας!
Και στη συνέχεια, ευρισκόμενος στα ευλογημένα μέρη αυτά, από το Θεό κι από τη φύση, δεν μπορεί παρά να περάσεις και από την Κόνιτσα, έναν τόπο, που άγιασε με τη ζωή του εκεί, ο άγιος των νεότερων χρόνων, Παϊσιος ο Αγιορείτης!
Και, φτάνοντας εκεί, δεν μπορεί πάλι να σταματήσεις συνειρμούς και σκέψεις, που σου έρχονται στο μυαλό, και που σχετίζονται με τη ζωή του!
Αρχικά, η σκέψη σε οδηγεί στα Φάρασα της Καππαδοκίας, έναν ορεινό οικισμό κάπου, στη σημερινή Κεντρική Ανατολία της Τουρκίας, ένα μεγάλο εμπορικό κέντρο της αρχαιότητας, μια περιοχή, στη διασταύρωση μεγάλων δρόμων, μεταξύ Μεσοποταμίας, Αρμενίας, Βοσπόρου και Αιγαίου, χωριό ελληνόφωνο, χριστιανικό, που, κατοικούνταν από χριστιανούς ορθόδοξους. Εκεί, λοιπόν, στα Φάρασα, ένα θερμό καλοκαίρι του 1924, που, το ημερολόγιο έγραφε 25, του μηνός Ιουλίου, ενώ, είχαν περάσει δυο χρόνια από τη μικρασιατική καταστροφή του 1922, γεννήθηκε ένα χαριτωμένο αγοράκι, της οικογένειας Εζνεπίδη, που είχε άλλα οκτώ παιδιά. Ο πατέρας, Πρόδρομος, και, η μητέρα Ευλαμπία, άνθρωποι ευσεβείς, μεγάλωναν τα παιδιά τους, με αγάπη προς το Θεό, και αγάπη και σεβασμό προς τους συνανθρώπους τους! Τα χρόνια όμως ήταν δύσκολα: Μικρασιατική Καταστροφή Συνθήκη της Λωζάνης-1923, Ανταλλαγή πληθυσμών… Και η οικογένεια, αναγκάζεται, όπως και οι άλλοι συντοπίτες της, να πάρει κι αυτή το δρόμο της προσφυγιάς, μαζί με τα καραβάνια των προσφύγων, λίγες μόνο μέρες, μετά τη βάφτιση του μικρού, από τον μοναχό και ιερέα του χωριού, Χατζηεφεντή Αρσένιο, τον μετέπειτα, Άγιο Αρσένιο τον Καππαδόκη!
Κι ο Γολγοθάς…, μόλις είχε αρχίσει…Άγιος Γεώργιος στον Πειραιά, Κέρκυρα για ενάμιση χρόνο, διαμονή μέσα στο Κάστρο, μετά Ηγουμενίτσα, για να καταλήξουν στην Κόνιτσα της Ηπείρου… Εκεί είναι, που, μεγαλώνει ο μικρός Αρσένης, με την οικογένειά του και τους φίλους του, ζώντας μέσα σε μια φύση πανέμορφη… Ολόγυρα βουνά, με δεσπόζουσα μέσα σε όλα την Τύμφη, (Γκαμήλα), ποτάμια, με νερά κρυστάλλινα-Αώος-Βοiδομάτης- Σαραντάπορος, όπου ζουν πέστροφες κι άλλα ψάρια του γλυκού νερού, με ιδιαίτερα εντυπωσιακές και έντονες εναλλαγές του τοπίου, απότομες χαράδρες, πλαγιές ήρεμες, δάση κατάφυτα και πάνω απ’ όλα, ο Εθνικός Δρυμός, Βίκου-Αώου, όπου προστατεύονται δάση από πλατύφυλλα φυλλοβόλα είδη σφενδάμων, ιτιών, δρυών, πλατάνων, φράξων, κωνοφόρων, εκεί, όπου βρίσκουν καταφύγιο, η Καφετιά Αρκούδα, ο λύκος, η Βίδρα, και άλλα μικρότερα τρωκτικά και σαρκοφάγα! Μέσα στα όρια του Δρυμού, τα ομορφότερα χωριά του Ζαγορίου, με ιστορία πλούσια και παράδοση πολιτιστική, (Μονοδέντρι, Βίκος, Μεγάλο και Μικρό Πάπιγκο…
Το φαράγγι με τα ιατρικά βοτάνια, και την ιστορία του από παλιά, με τους ονομαστούς Βικογιατρούς, του 18ου και 19ου αι., γιατρούς πρακτικούς, που, γιάτρευαν ανθρώπους, και ζώα, με φυτά φαρμακευτικά από τη χλωρίδα του φαραγγιού, ενώ, η φήμη τους είχε απλωθεί σε όλες τις Βαλκανικές χώρες και τη Μ.Ασία, και, που είχαν καταξιωθεί σε πολύ υψηλά αξιώματα, ως ιατρικοί σύμβουλοι των Οθωμανών Σουλτάνων!
Σήμα κατατεθέν της περιοχής, το πέτρινο γεφύρι με το καμπανάκι, στην είσοδο της χαράδρας του Αώου, το μεγάλο γεφύρι της Κόνιτσας, έργο του 1870, που χτίστηκε από συνεργείο 50 μαστόρων, με πρωτομάστορα τον Ζιώγα Φρόντζο, από την Πυρσόγιαννη. Κάτω από την καμάρα του υπάρχει καμπανάκι, που, κάθε φορά που φυσούσε άνεμος από το εσωτερικό της χαράδρας, προειδοποιούσε τους περαστικούς, να μην το διαβούν, γιατί, υπήρχε κίνδυνος να παρασυρθούν και να πέσουν! Και, πιο κάτω, το ξωκκλήσι της Αγίας Βαρβάρας, ή αλλιώς «το μπαλκόνι της Κόνιτσας», από όπου, η θέα είναι πανοραμική, καθώς, από εκεί, αντικρίζεις όλη την πόλη της Κόνιτσας, τη χαράδρα του Αώου, την κορυφή της Γκαμήλας ή αλλιώς Τύμφης, από όπου πηγάζει κι ο Άραχθος, της Άρτας το ποτάμι, που χύνεται στο Ιόνιο.
Το ξωκκλήσι της Αγίας Βαρβάρας, είναι το ξωκκλήσι του Αγίου, όπου, πήγαινε και προσευχόταν, και, όπου, του παρουσιάστηκε σε οπτασία, ο ίδιος ο Χριστός.
Και μέσα σε όλα αυτά, δεσπόζει το σπίτι, όπου μεγάλωσε, κι έζησε τα παιδικά κι εφηβικά του χρόνια, ευλαβικό προσκυνητάρι σήμερα, για όλους τους επισκέπτες, σκαρφαλωμένο, σ’ ένα καλντερίμι, στο κέντρο της Κόνιτσας, και, όπου, παντού είναι αισθητή η παρουσία του Αγίου, με τα προσωπικά του αντικείμενα να κυριαρχούν εκεί, και, που όλα, σε ταξιδεύουν στο παρελθόν, σε όλες τις περιόδους της ζωής του.
Το 1945, κατατάχτηκε στο στρατό, όπου υπηρέτησε ως ασυρματιστής, ενώ, ζητούσε πάντα να πολεμάει στην πρώτη γραμμή, προκειμένου να προφυλάξει κάποιους οικογενειάρχες. Ήταν για όλους, εκεί, ο «Ασυρματιστής του Θεού!».Έζησε ταραχώδη στρατιωτική θητεία, μέσα στις φλόγες του Εμφυλίου, ενώ, στη συνέχεια, έκανε προσπάθειες ένταξής του σε αγιορείτικες Συνοδείες, κελλιώτικες και μοναστηριακές, στο Στόμιο Κονίτσης, στο Σινά, στον Τίμιο Σταυρό Καλλιάγρας, στην Παναγούδα, στη Φιλοθέου, στην Ιβήρων, στη Σουρωτή. Αναλώθηκε στην ασκητική μόνωση, αλλά, και υπέρ του πλησίον και του πάσχοντος, Με τρόπο ιδιαίτερο δεχόταν την κακοπάθεια για τον εαυτό του και με ξεχωριστή λεβεντιά, υπέμεινε τη σωματική του ασθένεια! Κοιμήθηκε, στις 12 Ιουλίου 1994, και ενταφιάστηκε στο Ιερό Ησυχαστήριο του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, στη Σουρωτή Θεσσαλονίκης!
Άγιος Παϊσιος! Ο Θεοφόρος Αγιορείτης πατέρας! Ο κατεξοχήν μιμητής του Χριστού, στην ταπείνωση, που πέρασε το περισσότερο του βίου του, στο «Περιβόλι της Παναγιάς».
Υπήρξε, η τέλεια ταπείνωση, από την αρχή ως το τέλος της ζωής του. Ας έχουμε την ευχή του και την ευλογία του!
