21 Νοεμβρίου! Γιορτάζει η Υπεραγία Θεοτόκος! Είναι η γιορτή των Εισοδίων, μία από τις τέσσερις Θεομητορικές γιορτές, που είναι αφιερωμένες στην Παναγία, (8 Σεπτεμβρίου-Γέννηση, 21 Νοεμβρίου-Εισόδια, 25 Μαρτίου-Ευαγγελισμός, 15 Αυγούστου-Κοίμηση). Η σημασία της γιορτής των Εισοδίων, είναι μεγάλη και ιερή, γιατί, το γεγονός αυτό, έγινε, η απαρχή της σωτηρίας του ανθρώπου, και ο γιορτασμός της καθιερώθηκε, με λαμπρότητα, και με σεβασμό στο πρόσωπο της Θεοτόκου, τον 6ο αι. στην Ιερουσαλήμ, πιθανόν από τον αυτ. Ιουστινιανό.
21 Νοεμβρίου! Αυτή τη μέρα γιορτάζει η Παναγιά μας, που της ψάλλουμε: «Σήμερον της ευδοκίας Θεού το προοίμιον…», και, «Ο καθαρώτατος ναός του Σωτήρος, η πολυτίμητος παστάς και Παρθένος, το ιερόν θησαύρισμα της δόξης του Θεού, σήμερον εισάγεται εν τω οίκω Κυρίου…».
Η γιορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου, φανερώνει την αρχή της εύνοιας και της αγάπης του Θεού προς τον άνθρωπο, κατά την οποία γιορτή, τιμάται η είσοδος της μικρής, τρίχρονης τότε, Μαριάμ (Μαρίας), από τους γονείς της, Ιωακείμ και Άννα, στον Ναό του Σολομώντα, στην Ιερουσαλήμ, όπως το είχαν υποσχεθεί στο Θεό κατά τη γέννησή της, (ύστερα από είκοσι χρόνια ατεκνίας και θερμής προσευχής, για να αποκτήσουν παιδί, επειδή, το όνειδος της ατεκνίας για τα ζευγάρια, ήταν τότε μεγάλο), και, όπως έδωσαν το λόγο τους, λοιπόν, να την αφιερώσουν στον Θεό, έτσι και έκαναν. Εκεί, την παρέλαβε ο ιερέας και προφήτης Ζαχαρίας, ο μετέπειτα πατέρας του Ιωάννη του Προδρόμου, που, προφητεύοντας, για τη μικρή Μαρία, είπε: «Θα μεγαλύνει ο Κύριος το όνομά Σου, σε όλες τις γενεές. Με σένα, θα ευλογηθούν τα Έθνη, και, ο Κύριος θα λυτρώσει τους υιούς Ισραήλ!». Εκεί, στον Ναό, η Θεοτόκος έμεινε, τρεφόμενη με ουράνια τροφή, από τον Αρχάγγελο Γαβριήλ, επιδεικνύοντας σύνεση, πραότητα, ταπείνωση και υπακοή, ως τα δεκατέσσερά της χρόνια, οπότε, οι ιερείς την αρραβώνιασαν με τον δίκαιο και «αγαθόν τη καρδία», Ιωσήφ, για να επακολουθήσει στη συνέχεια ο Ευαγγελισμός και να γίνει η μητέρα του Θεού. Η γιορτή των Εισοδίων, είναι, και το προανάκρουσμα της «μητρόπολης των εορτών», της γιορτής των Χριστουγέννων, γι’αυτό και την ημέρα αυτή, ψάλλεται στην Εκκλησία, το «Χριστός γεννάται, δοξάσατε!».
ΤΑ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΤΗΣ ΓΙΟΡΤΗΣ
Ο λαός, την Παναγιά των Εισοδίων, την ονομάζει, «Παναγιά της Μικρής Σαρακοστής», επειδή, από την 15η του Νοέμβρη, ως την 25η του Δεκέμβρη, που γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα, είναι περίοδος σαρανταήμερης νηστείας. Το χρονικό αυτό διάστημα, ονομάζεται και «Μικρή Σαρακοστή», σε αντιδιαστολή με το διάστημα της νηστείας πριν από τη γιορτή του Πάσχα, που διαρκεί πενήντα ημέρες, και τότε είναι η «Μεγάλη Σαρακοστή». Επιπλέον, την 14η του Νοέμβρη, μνήμη του Αγίου Αποστόλου Φιλίππου, που, είναι γιορτή ορόσημο για τη Σαρακοστή των Χριστουγέννων, ο λαός την ονομάζει «Μικρή Αποκριά». Από την επόμενη, δηλ. από την 15η του μήνα, ξεκινά η σαρανταήμερη νηστεία αλλά, αρχίζουν και οι πρωινές θείες Λειτουργίες του Σαρανταλείτουργου, δηλ., σαράντα τον αριθμό, ως τα Χριστούγεννα, που τελούνται κυρίως, υπέρ αναπαύσεως των κεκοιμημένων, αλλά και υπέρ υγείας των ζώντων.
Η γιορτή των Εισοδίων, είναι συνδεδεμένη, με έθιμα και δοξασίες του λαού μας, και, κυρίως, με αυτές των γεωργών, που θεωρούν, τη μέρα αυτή ιερή και αγιασμένη, και, εξολοκλήρου την έχουν αφιερώσει στην Παναγία, που, την επικαλούνται ως προστάτιδά τους, για να ευλογήσει τη σοδειά τους! Και, μάλιστα, οι άνθρωποι-γεωργοί του τότε, παλιότερα, απολάμβαναν τη φύση, και τις ευλογίες που δέχονταν από αυτή, δίχως δεσμεύσεις και συμβάσεις, πιστεύοντας, πως, μόνος κύριος αυτής, και του κόσμου όλου, είναι ο Θεός, διά των πρεσβειών της Υπεραγίας Θεοτόκου! Το χωράφι, ήταν του γεωργού, (έτσι πίστευαν), μόνον τις μέρες του οργώματος και της σποράς, και, ο «δουλευτής της γης», πριν ξεκινήσει τις εργασίες του, ταύτιζε τη θεϊκή αγάπη, με την αγάπη του προς τον συνάνθρωπο, αλλάκαι προς τα πλάσματα της φύσης, και, έκανε τρεις φορές το σημείο του Σταυρού, λέγοντας: «Εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, σπέρνω αυτό το χωράφι, για να φάνε όλοι οι ξένοι και οι διαβάτες και τα πετεινά του ουρανού, και να πάρω κι εγώ τον κόπο μου!», (Παπαδιαμάντης-«Όνειρο στο Κύμα»).
Η γιορτή των Εισοδίων, λοιπόν, είναι πανελλήνια γεωργική γιορτή, και μάλιστα, όπου, και ανάλογα με το πιο στάδιο βρίσκεται η σπορά αυτόν τον καιρό, της έχουν προσδώσει και τις χαρακτηριστικές ονομασίες. Αλλού, ονομάζουν την Παναγία τη μέρα αυτή, «Αρχισπορίτισσα», αλλού, «Μεσπορίτισσα», «Ξεσπορίτισσα», «Αποσπερίτισσα», «Άγια των Αγιών», «Αποσοδειά», «Πορτοκαλούσα». Ανάλογα μάλιστα με τις καιρικές συνθήκες, που, κατά τόπους επικρατούν τη μέρα της γιορτής, κάνουν και μετεωρολογικές προβλέψεις και μάλιστα λένε, πως, ό,τι καιρό κάνει τη μέρα των Εισοδίων, θα τον κάνει συνεχώς για σαράντα μέρες!
Την ονομασία, Παναγιά η «Αποσπερίτισσα», η Θεοτόκος, την πήρε από τον Αποσπερίτη, αστερισμό, που, φαίνεται το σούρουπο στο ουράνιο στερέωμα, ενώ, λάμπει και ως φωτεινό αστέρι την αυγή, και, τότε, ο λαός, τον ονομάζει Αυγερινό, και μάλιστα, στα τραγούδια του, έχει τραγουδήσει μαζί, με τον Αυγερινό και την Πούλια. Η Πούλια ή αλλιώς Πλειάδες ή και Εφτάστερο και Εξάστερο, είναι μια πλειάδα από 2500 αστέρια, που χρονολογούνται από την εποχή των Δεινοσαύρων, εκ των οποίων ορατά είναι εξ αυτών τα επτά, με τις ονομασίες: Αλκυόνη, Μαία, Μερόπη, Ηλέκτρα, Κελαινώ, Ταϋγέτη, Στερόπη.
Ο λαός ακόμα πιστεύει, πως, η Πούλια, αρχικά, ήταν μια κλώσσα με εφτά κλωσσοπούλια, απ’ τα οποία επέζησε μόνο το ένα, ενώ, τα άλλα έγιναν αστέρια στον ουρανό, εξού, και ένα άλλο όνομα της Πούλιας, Κλωσσαριά!
Η Πούλια, λοιπόν, και ο Αυγερινός, εποχικά ορόσημα των γεωργών για τις εργασίες τους, και ο λαός, έχει την πεποίθηση, πως, αυτόν τον καιρό, που χειμωνιάζει, «βασιλεύουν», δηλ. παύουν να φαίνονται, για να ξαναγίνουν πάλι ορατά στη θέση που έχουν στον ουρανό, κατά το τέλος του Μάη, στην αρχή του καλοκαιριού. «Όντας, η Πούλια βασιλεύει, ο καλός ο ζευγολάτης αποσπέρνει, κι ούτε τσοπάνος στα βουνά, ούτε ζευγάς στον κάμπο…».
Η Παναγιά των Εισοδίων, πάλι κατά το λαό, που την ευλαβείται, είναι και η Παναγιά η «Πολυσπορίτισσα», και, σύμφωνα με το αρχαίο έθιμο της πανσπερμίας, «εισάγονται», τη μέρα της γιορτής της, κυρίως από τους γεωργούς, και όχι μόνο, στην εκκλησία τα πολυσπόρια, να ευλογηθούν, γι’ αυτό και η ονομασία της Θεοτόκου και «Πολυσπορίτισσα». Τα πολυσπόρια, είναι όσπρια και δημητριακά, με ειδικό τρόπο μαγειρεμένα, ανακατεμένα με αμύγδαλα, καρύδια, σταφίδες, μέλι ή ζάχαρη, κανέλα και σπόρους ροδιού. Μετά την ευλογία τους από την Εκκλησία, αυτοί που τα φτιάχνουν, τα μοιράζουν στους γείτονες, για να ευχηθούν για την «καλή σοδειά» και «χρόνια πολλά», ενώ, σε κάποιες περιοχές κάνουν και το «τάισμα της βρύσης» με τα πολυσπόρια,(που αλλού τα ονομάζουν Μπούλια και Μπόμπολα), λέγοντας: «όπως τρέχει το νερό της βρύσης, να τρέχουν οι καρποί και το βιος!...».
Ξεχωριστά γιορτάζεται το έθιμο αυτό και στην περιοχή της Αμφίκλειας(Φθιώτιδα-Στερεά Ελλάδα), στους πρόποδες του Παρνασσού, που έχει μεγάλη και, από χρόνων παράδοση και ιστορία, όσον αφορά το σιτάρι. Παλιότερα μάλιστα, η περιοχή αυτή, είχε και την προσωνυμία και «σιτομάνα», επειδή ακριβώς, η παραγωγή των σιτηρών, ήταν για πολλές δεκαετίες, απόλυτα ταυτισμένη εκεί, με τις αγροτικές δραστηριότητες και τις καλλιέργειες των κατοίκων. Η σπορά των σιτηρών, ξεκινούσε στα μέσα το Οκτώβρη και ολοκληρωνόταν στα μέσα του Δεκέμβρη. Στις 21 του Νοέμβρη, οι αγροτικές εργασίες ήταν στη μέση τους, συνέπιπτε δηλ., το μέσον της σποράς, με τη γιορτή των Εισοδίων, γι΄ αυτό κι εκεί, την Παναγιά, την ονόμασαν «Μεσοσπορίτισσα», αλλά και «Πολυσπορίτισσα», ενώ, οι γεωργικές εργασίες του συγκεκριμένου τόπου, ολοκληρώνονταν και συνέπιπταν, περίπου, με τη γιορτή του Αγίου Νικολάου.
Έτσι, αυτόν τον καιρό, στην Αμφίκλεια διοργανώνεται το έθιμο του «Χόνδρου», κατά το οποίο, βράζουν σιτάρι με ζάχαρη και κανέλα σε καζάνια και το μοιράζουν σε ντόπιους και επισκέπτες, προσπαθώντας, μέσω της παράδοσης, και, των πολιτιστικών εκδηλώσεων να αναδείξουν το έθιμο αυτό, που, καθρεφτίζει τη ζωή του λαϊκού πολιτισμού του τόπου τους, που, χάνεται στων αιώνων τα βάθη, και, που, κληροδοτήθηκε στους σημερινούς από τους παλιότερους, λειτουργώντας ως κρίκος συνδετικός, οικογένειας και κοινωνίας!.
«Το επ’εμοί, εν όσω ζω και αναπνέω και σωφρονώ, δε θα πάψω πάντοτε να υμνώ μετά λατρείας το Χριστό μου, να περιγράφω μετ’έρωτος τη φύση, και, να ζωγραφώ μετά στοργής τα γνήσια έθιμά μας!».
Σημείο αναφοράς, λοιπόν, για την ελληνική αυτή πραγματικότητα των ηθών και εθίμων, είναι τα λόγια του Σκιαθίτη διηγηματογράφου, του «Άγιου των Γραμμάτων», που, στα έργα του, σμιλεύει τις αξίες και τις στάσεις της ζωής, που είναι σχετικές με τα θρησκευτικά βιώματα των ανθρώπων, αλλά, αναφέρεται και στις ανθρώπινες σχέσεις, με την ελληνική φύση, και, στις παραδόσεις του λαού μας. Διαχρονική, οπωσδήποτε, η αξία των μηνυμάτων του, που, ξεπετιούνται σε πλήθος, μέσα από τη γραφίδα του, και που λειτουργούν ως μέσα αγωγής, μεταδίδοντας από τη μια γενιά στην άλλη, γνώσεις και σκέψεις και ανθρώπινες συμπεριφορές, συνυφασμένες με την πολιτιστική μας κληρονομιά!
